Sangarios’tan Ders: Tarihi Köprülerde Uyumlu Güçlendirme
Ağustos 2026 — Sangarios Köprüsü restore edildi; Kumamoto depreminden çıkan dersler ve tarihi eser korumasının turizm ekonomisine katkısı.
CARBONIER® · SPINTEKS TEKSTIL A.Ş.
Sayı 04 · Ağustos 2026
Restorasyon & Güçlendirme Bülteni
Sangarios Köprüsü restorasyonu · Kumamoto depreminden dersler · Koruma ve turizm ekonomisi
★ BU SAYININ MANŞETI
Sangarios’tan ders: tarihi köprülerde uyumlu güçlendirme
Karayolları Genel Müdürlüğü, 31 Temmuz 2026’da Sakarya’daki tarihi Sangarios (Justinianus) Köprüsü’nün restorasyonunun tamamlandığını duyurdu. Bizans döneminden bugüne ulaşmış bu yapı, Türkiye’nin ayakta kalan en büyük tarihi köprülerinden biri. Kâgir ve yığma sistemlerde güçlendirmenin asıl zorluğu, kapasiteyi artırırken özgün malzemeye zarar vermemek. CARBONIER® hibrit mesh ve FRLM çözümleri tam bu noktada devreye giriyor.
Tam makale → 02. bölüm
BU SAYIDA
01 Editör’den
04 Sektör radarı
02 Manşet: Sangarios ve uyumlu güçlendirme
05 Makale: Koruma ve turizm ekonomisi
03 Değerlendirme: Kumamoto depremi
06 Saha notları & ürün
01 · EDITÖR’DEN
Ayakta kalan her eser bir ekonomik varlıktır
Temmuz ayının son gününde Karayolları, Sakarya’daki tarihi Sangarios Köprüsü’nün restorasyonunu tamamladığını duyurdu. Aynı ayın içinde, Japonya’nın Kyushu adasında 6,8 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi ve 1,2 milyondan fazla insan çok kuvvetli sarsıntıya maruz kaldı. İlk bakışta ilgisiz görünen bu iki haber, bizim için aynı cümlenin iki yarısı.
Restorasyon ve güçlendirme bütçeleri çoğu zaman bir maliyet kalemi olarak tartışılır. Oysa tarihi bir yapıya yapılan koruma yatırımı, tek seferlik bir harcama değil; onlarca yıla yayılan bir gelir akışının önkoşulu. Kapalı, çevresi çitle ayrılmış, “restorasyon bekliyor” tabelası asılmış bir yapı ekonomik olarak sıfır değer üretir.
Bu sayıda, tarihi yapılarda “uyumlu güçlendirme”nin ne anlama geldiğini, Kumamoto depreminin USGS verileri ışığında Türkiye için taşıdığı dersleri ve korumaya ayrılan bütçenin turizm ekonomisine dönüşünü ele alıyoruz. Geç kalıp koşturmaktansa, erken konuşalım.
— Ahmet Uslu, Yönetim Kurulu Başkanı
02 · MANŞET — SANGARIOS KÖPRÜSÜ VE UYUMLU GÜÇLENDIRME
Rijitlik her zaman doğru cevap değildir
Karayolları Genel Müdürlüğü, 31 Temmuz 2026 tarihli duyurusuyla Sakarya’daki tarihi Sangarios (Justinianus) Köprüsü’nün restorasyonunun tamamlandığını bildirdi. Bizans döneminden bugüne ulaşmış olan yapı, Türkiye’nin ayakta kalan en büyük tarihi köprülerinden biri.
Bu tür yapılarda güçlendirmenin teknik zorluğu, taşıma kapasitesini artırırken özgün malzemeye zarar vermemektir. Kâgir ve yığma sistemlerde karbon fiberin yüksek rijitliği her zaman doğru cevap değildir; taşıyıcı sistemin nefes almasına izin veren, kopma uzaması daha yüksek ve alkali ortama dayanıklı çözümler öne çıkar.
FRLM yaklaşımı: epoksi yerine harç esaslı matris
⭐ Tarihi yığma yapılarda CARBONIER® hibrit mesh serisi
Karbon–bazalt ve bazalt–cam hibrit meshler, epoksi yerine harç esaslı matrisle uygulanan FRLM (Fibre Reinforced Lime Mortar) sistemlerinde kullanılır. Bu yaklaşım üç avantaj sağlar: özgün duvarla buhar geçirgenliği uyumu, tersine çevrilebilirlik (restorasyon ilkeleri açısından kritik) ve yüksek sıcaklık dayanımı. Betonarme viyadük ve tabliyelerde ise klasik UD karbon fiber kumaş ve karbon plaka çözümleri devrede kalır.
Yapı tipine göre çözüm seçimi
Tarihi kâgir köprü ve yığma yapı
Bazalt–cam veya karbon–bazalt hibrit mesh + harç esaslı matris. Özgün yüzey dokusu ve nefes alabilirlik korunur; müdahale geri alınabilir.
Betonarme viyadük ve tabliye
UD karbon fiber kumaş ve karbon plaka; eğilme ve kesme kapasitesi artışı için kiriş ve döşeme altlarına uygulama.
Kolon sargılama & kiriş güçlendirme
Mevcut betonarme yapılarda TBDY 2018 kapsamında en yaygın uygulama; binayı boşaltmadan, kısa sürede uygulanabilir.
Belgelenebilirlik avantajı
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yerli ve TSE belgeli üretim, teknik şartname uygunluğunda öncelikli kabul kriteri.
Kaynak: Karayolları Genel Müdürlüğü duyurusu, 31 Temmuz 2026. Projede kullanılan güçlendirme malzemeleri KGM tarafından açıklanmamıştır; yukarıdaki değerlendirme genel mühendislik yaklaşımıdır.
28 Temmuz 2026’da Japonya’nın Kyushu adasında meydana gelen deprem, benzer tektonik risk altındaki Türkiye için bir kez daha aynı soruyu gündeme getirdi: Mevcut yapı stoğunu yıkıp yeniden yapmadan nasıl güvenli hale getiririz?
DEPREMIN KÜNYESI
2026 Kumamoto Bölgesi Depremi
Tarih ve saat
28 Temmuz 2026, 07:27 UTC (16:27 yerel)
Konum
Kumamoto Bölgesi, Kyushu — 32,68°K / 130,72°D
Büyüklük
Mw 6,8 (USGS moment büyüklüğü)
Odak derinliği
10 km — sığ, kabuk içi kırılma
En yüksek şiddet
MMI IX (Şiddetli / Violent)
USGS PAGER alarmı
Ekonomik kayıp: KIRMIZI · Can kaybı: TURUNCU
Sarsıntıya maruz nüfus
MMI IX (Şiddetli): 226.000
MMI VIII (Ağır): 636.000
MMI VII (Çok kuvvetli): 375.000
Toplam VII ve üzeri: ~1,24 milyon kişi
Kumamoto şehir merkezi (738.000 nüfus) MMI VIII şiddetinde sarsıldı. USGS’in bölge için yapı stoğu değerlendirmesi: “Bölge nüfusu genel olarak deprem sarsıntısına dirençli yapılarda yaşamaktadır; kırılgan yapılar da mevcuttur.”
Bu tablodaki en çarpıcı satır, sayılardan biri değil; USGS’in son cümlesi. Mw 6,8 büyüklüğünde, yalnızca 10 km derinlikte kırılan ve 1,2 milyondan fazla kişiyi çok kuvvetli sarsıntıya maruz bırakan bir deprem — ve uluslararası kurumun yapı stoğu için kullandığı sıfat “dirençli”. Bu sıfat kendiliğinden gelmedi; otuz yıllık sistematik bir güçlendirme politikasının çıktısı.
Kıyas için: 23 Ekim 2011’de Van’da meydana gelen Mw 7,1 büyüklüğündeki depremde 604 vatandaşımızı kaybettik. Benzer derinlikte, karşılaştırılabilir ölçekte bir olay. Farkı yaratan yer kabuğu değil, kabuğun üstündeki yapı stoğuydu.
Japonya’nın taishin politikasından beş başlık
1
Yıkım değil, güçlendirme birinci seçenek
Japonya 1995 Kobe depreminden sonra kamu binalarını yıkmak yerine sistematik olarak güçlendirdi; okullarda deprem dayanımı oranı yüzde 99’un üzerine çıkarıldı. Türkiye’de riskli yapı stoğunun büyüklüğü düşünüldüğünde, kentsel dönüşüm tek başına yeterli olmayacak; güçlendirme hem maliyet hem zaman açısından tamamlayıcı olmalı.
2
Okullar hem eğitim hem tahliye merkezi
Japonya’da okullar afet sonrası toplanma merkezi olarak tasarlanır; bu nedenle güçlendirmede öncelik sırasının en üstündedir. Türkiye’de MEB’in okul güçlendirme programı, yaz tatili penceresi kullanılarak hızlandırılabilecek en verimli alan.
3
Tarihi yapılar ayrı bir disiplindir
Japonya, ahşap tapınak ve kalelerinde modern rijit güçlendirme yerine geleneksel sistemin davranışını koruyan çözümler tercih ediyor. Türkiye’nin yığma ve kâgir tarihi yapı stoğu için de aynı ilke geçerli: FRLM ve hibrit mesh sistemleri, epoksi bazlı rijit CFRP’nin özgün duvarda yarattığı uyumsuzluk problemini ortadan kaldırır.
4
Altyapı, binadan önce ayağa kalkmalı
Köprü ve viyadüklerin ayakta kalması, ilk 72 saatin belirleyicisi. Japonya, Kobe’den sonra otoyol köprü ayaklarında ülke çapında bir sargılama programı yürüttü. KGM’nin köprü envanterinde benzer bir önceliklendirme, güçlendirme sektörü için önümüzdeki yılların en büyük pazarı olabilir.
5
Malzeme belgelendirmesi pazarlık konusu değildir
Japon uygulamasında güçlendirme malzemeleri ürün bazında sertifikasyon ve bağımsız denetime tabi. Türkiye’de 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yerli ve belgeli üretim avantajı bu noktada devreye giriyor — belgeli olmayan malzeme, güçlendirme yatırımının tamamını riske atar.
Kaynak: USGS (ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu), olay no. us6000tgb9, PAGER değerlendirmesi 29 Temmuz 2026. PAGER kayıp tahminleri modellemeye dayalıdır ve resmî hasar tespiti değildir; nihai can kaybı ve hasar rakamları Japonya yetkili kurumlarınca açıklanacaktır. Van 2011 can kaybı: AFAD.
04 · SEKTÖR RADARI
FIYAT
KGM 2026 Ağustos ayı rayiç fiyatları yayımlandı
Karayolları Genel Müdürlüğü, 4 Ağustos 2026’da Ağustos ayı rayiç fiyat listesini yayımladı. Güçlendirme kalemlerine ilişkin pozların teklif hazırlığında güncellenmesi gerekiyor.
AR-GE
KGM Ar-Ge Dairesi 2026 birim fiyat listesi
13 Temmuz 2026’da yayımlanan liste, CFRP ve kompozit deney/laboratuvar kalemleri açısından incelenmeye değer. Malzeme kabul ve performans testi gerektiren projelerde maliyet planlamasını doğrudan etkiliyor.
ALTYAPI
Çamlıbel Tüneli’nin temeli atıldı (Sivas–Tokat)
5 Temmuz 2026’da temeli atılan tünel projesi kapsamında, bölgedeki mevcut sanat yapılarında bakım-onarım ve güçlendirme iş kalemlerinin gündeme gelmesi bekleniyor.
OKUL
MEB okul güçlendirme programında yeni duyuru yok
Ağustos ayı itibarıyla Bakanlık düzeyinde yeni bir güçlendirme duyurusu bulunmuyor. Yaz tatili, uygulama için en uygun pencere; Eylül öncesi il müdürlükleri düzeyinde takip öneriliyor.
05 · MAKALE — KORUMA VE TURIZM EKONOMISI
Ayakta kalan her eser bir ekonomik varlıktır
Tarihi eser korumasının turizm ekonomisine katkısı üzerine
Türkiye, kültür varlığı yoğunluğu bakımından dünyanın en zengin ülkeleri arasında. Ancak bu varlığın turizme dönüşmesi, eserin ziyaret edilebilir durumda olmasına bağlı. Kapalı bir yapı ekonomik olarak sıfır değer üretir. Aynı yapı güvenli hale getirilip açıldığında ise yalnızca giriş geliri değil; çevresindeki konaklama, yeme-içme, rehberlik ve el sanatları ekonomisini de harekete geçirir. Kültür turizminde kabul gören yaklaşım, ziyaretçinin bilet dışı harcamasının bilet gelirinin kat kat üzerinde olduğudur.
Koruma, aynı zamanda bir risk yönetimi kararıdır
Deprem kuşağındaki bir ülkede güçlendirilmemiş her tarihi yapı, geri dönüşü olmayan bir kayıp adayıdır. 6 Şubat 2023 depremlerinde Antakya, Gaziantep ve Malatya’da yıkılan tarihi yapılar bunun en acı örneği oldu. Bu eserlerin bir kısmı yeniden inşa edilebilir; ancak özgünlük — turizmin asıl sattığı şey — yeniden inşa edilemez.
Doğru teknik, korumanın kendisidir
Teknik seçim doğrudan turistik değeri etkiler. Yüzeyi kalın epoksi tabakasıyla kaplanmış, dokusu kaybolmuş bir tarihi duvar teknik olarak güçlendirilmiş sayılabilir; ancak ziyaretçinin görmeye geldiği şey ortadan kalkmıştır. Harç esaslı FRLM sistemleri ve bazalt–cam hibrit meshler, taşıyıcı kapasiteyi artırırken yüzeyin özgün görünümünü ve nefes alabilirliğini korur. Venedik Tüzüğü’nün öngördüğü tersine çevrilebilirlik ilkesiyle de uyumludur.
Sangarios örneği ne gösteriyor?
Yüzyıllardır ayakta duran bir köprü, restorasyonuyla birlikte yalnızca bir mühendislik yapısı olmaktan çıkıp bölgesel bir çekim noktasına dönüşür. Türkiye genelinde Vakıflar Genel Müdürlüğü envanterindeki binlerce eser için aynı denklem geçerli: koruma harcaması bugün yapılır, turizm geliri onlarca yıl toplanır.
Güçlendirme sektörü olarak sorumluluğumuz, bu denklemin teknik tarafını doğru kurmak: Yapıyı ayakta tutan ama onu kendisi olmaktan çıkarmayan çözümler üretmek.
06 · SAHA NOTLARI & ÜRÜN
Saha ipucu — tarihi yığma yüzeylerde hazırlık
FRLM uygulaması öncesi mevcut derz harcının bileşimi ve yüzeydeki tuz çiçeklenmesi mutlaka analiz edilmeli. Çimento esaslı onarım harcı, kireç esaslı özgün duvarda tuz taşınımına ve uzun vadede yeni hasara yol açabilir. Matris seçimi, mesh seçimi kadar kritiktir.
Ürün spotu — CARBONIER® hibrit mesh serisi
Karbon–bazalt ve bazalt–cam hibrit meshler, tarihi yapı ve okul güçlendirmede FRLM sistemleriyle birlikte kullanılıyor. Köprü ve altyapı uygulamalarında ise CARBONIER® 5500 Ultra (5.500 MPa üzeri çekme dayanımı) tercih ediliyor. Teknik veri sayfası ve sistem önerisi için iletişime geçebilirsiniz.
